Công nhân có được tham gia công đoàn không là câu hỏi nhiều người mới đi làm thắc mắc, đặc biệt khi thấy tiền đoàn phí bị trừ trên phiếu lương mà chưa hiểu rõ mình được lợi gì từ đó. Bài này giải thích quyền tham gia công đoàn và những lợi ích thực tế công nhân nhận được.
Công nhân có quyền tham gia công đoàn không
Có. Theo Điều 170 Bộ luật Lao động 2019, người lao động có quyền thành lập, gia nhập và hoạt động công đoàn theo quy định của Luật Công đoàn. Đây là quyền tự nguyện của người lao động, không ai được ép buộc hoặc ngăn cản công nhân thực hiện quyền này. Hầu hết các nhà máy có quy mô lớn đều đã thành lập công đoàn cơ sở để đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động tại doanh nghiệp.
Đóng đoàn phí bao nhiêu mỗi tháng
Đoàn viên công đoàn đóng đoàn phí theo quy định của Điều lệ Công đoàn Việt Nam, thường được tính theo tỷ lệ phần trăm trên tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội, mức cụ thể theo quy định hiện hành của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam. Khoản đoàn phí này thường được trừ trực tiếp qua lương hằng tháng, công nhân có thể hỏi bộ phận công đoàn cơ sở hoặc nhân sự công ty để biết chính xác mức đang áp dụng.
Công đoàn hỗ trợ công nhân những gì trong thực tế
- Đại diện tập thể người lao động thương lượng với công ty về tiền lương, điều kiện làm việc, các chế độ phúc lợi — tiếng nói tập thể qua công đoàn thường có trọng lượng hơn phản ánh cá nhân
- Hỗ trợ tư vấn pháp lý khi công nhân gặp vướng mắc về quyền lợi lao động (lương, bảo hiểm, kỷ luật lao động…)
- Tổ chức các hoạt động phúc lợi như thăm hỏi công nhân khi ốm đau, hỗ trợ hoàn cảnh khó khăn, quà Tết, hoạt động vui chơi giải trí tùy từng công đoàn cơ sở
- Giám sát việc thực hiện các quy định về an toàn, vệ sinh lao động tại nơi làm việc, đại diện công nhân trong các vấn đề liên quan đến sức khỏe, an toàn
Công đoàn có bênh vực công nhân khi có tranh chấp với công ty không
Có. Công đoàn cơ sở có trách nhiệm đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên khi phát sinh tranh chấp lao động với người sử dụng lao động — có thể tham gia hòa giải, tư vấn quy trình khiếu nại đúng luật. Đây là kênh hỗ trợ quan trọng bên cạnh việc công nhân tự thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo khi phát hiện vi phạm tại nơi làm việc.
Cách nhận biết công ty đang cản trở quyền tham gia công đoàn
- Ngăn cản hoặc gây khó dễ khi công nhân muốn thành lập, gia nhập công đoàn, đây là hành vi vi phạm quyền tự do công đoàn của người lao động
- Phân biệt đối xử với công nhân là đoàn viên hoặc cán bộ công đoàn (giao việc khó hơn, hạn chế cơ hội thăng tiến) nhằm gây áp lực từ bỏ hoạt động công đoàn
- Can thiệp vào hoạt động nội bộ của công đoàn cơ sở, chi phối các quyết định vốn phải do đoàn viên tự quyết định
Xem việc làm đang tuyển tại các nhà máy đối tác của Kanata →
Câu hỏi thường gặp
Không tham gia công đoàn thì có bị thiệt quyền lợi gì không?
Các quyền lợi cơ bản theo luật lao động (lương, bảo hiểm, phép năm…) áp dụng cho mọi người lao động không phân biệt có tham gia công đoàn hay không — nhưng một số phúc lợi riêng của công đoàn (quà, hỗ trợ khó khăn, hoạt động tập thể) thường chỉ dành cho đoàn viên.
Công ty mới thành lập chưa có công đoàn thì công nhân làm sao?
Người lao động vẫn có quyền vận động thành lập công đoàn cơ sở theo quy định, hoặc có thể liên hệ công đoàn cấp trên (Liên đoàn Lao động địa phương) để được hướng dẫn hỗ trợ thành lập.
Ra khỏi công đoàn có được không, thủ tục thế nào?
Có, tham gia và rút khỏi công đoàn đều là quyền tự nguyện của người lao động — nên trao đổi trực tiếp với công đoàn cơ sở nếu muốn thực hiện thủ tục này.
Lao động thời vụ có được tham gia công đoàn không?
Có, quyền tham gia công đoàn áp dụng cho người lao động nói chung theo quy định, không phân biệt loại hợp đồng lao động đang ký.
