Công ty trừ lương để phạt vi phạm nội quy là trái quy định tại Điều 127 Bộ luật Lao động 2019. Công ty chỉ được khấu trừ lương để bồi thường thiệt hại, tối đa 30% tiền lương thực trả mỗi tháng (Điều 102). Với thiệt hại không nghiêm trọng do sơ suất, mức bồi thường tối đa là 3 tháng lương (Điều 129). Đi muộn chỉ bị trừ đúng phần thời gian không làm việc.
Nhiều công nhân gặp những dòng công ty trừ lương khó hiểu trên phiếu lương cuối tháng: “phạt đi muộn”, “phạt không đeo thẻ”, “trừ hàng lỗi”. Có người đi muộn 5 phút bị trừ nửa ngày công. Pháp luật phân biệt rõ hai việc thường bị gọi chung là “trừ lương”: phạt tiền và khấu trừ để bồi thường thiệt hại.
Công ty trừ lương để phạt thay kỷ luật: bị cấm
Điều 127 liệt kê các hành vi bị nghiêm cấm khi xử lý kỷ luật lao động, trong đó có phạt tiền, cắt lương thay việc xử lý kỷ luật. Khi người lao động vi phạm nội quy, công ty chỉ được áp dụng các hình thức luật định: khiển trách, kéo dài thời hạn nâng lương không quá 6 tháng, cách chức hoặc sa thải (với các hành vi thuộc trường hợp sa thải). Không có hình thức kỷ luật nào là “phạt tiền”.
Vì vậy các khoản như “phạt không đeo thẻ 50.000 đồng”, “phạt vi phạm nội quy 100.000 đồng” trừ thẳng vào lương là trái quy định, kể cả khi nội quy công ty có ghi.
Công ty trừ lương khi đi muộn: phần nào hợp lệ?
Lương trả theo thời gian làm việc thực tế, nên không trả lương cho khoảng thời gian không làm việc là hợp lý. Đi muộn 15 phút thì không được trả 15 phút đó. Nhưng nếu đi muộn 5 phút mà bị trừ nửa ngày công, phần vượt quá thời gian thực tế về bản chất là phạt tiền, thuộc hành vi bị cấm.
Ví dụ: lương giờ của anh C là 25.000 đồng, anh đi muộn 12 phút. Công ty không trả 12 phút đó, khoảng 5.000 đồng, là hợp lệ. Nếu công ty trừ nửa ngày công 4 giờ, tức 100.000 đồng, thì khoảng 95.000 đồng chênh lệch về bản chất là phạt tiền.
Riêng tiền chuyên cần: nếu quy chế lương quy định rõ điều kiện nhận (ví dụ không đi muộn lần nào trong tháng), thì không nhận được khoản này khi không đạt điều kiện thường được xem là không đủ điều kiện thưởng, không phải bị phạt. Xem thêm thưởng chuyên cần.
Công ty trừ lương khi làm hỏng hàng, hư máy: tối đa bao nhiêu?
Đây là trường hợp công ty được khấu trừ, nhưng có giới hạn:
- Điều 129: người lao động làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị hoặc gây thiệt hại tài sản phải bồi thường. Thiệt hại không nghiêm trọng do sơ suất, giá trị không quá 10 tháng lương tối thiểu vùng, bồi thường tối đa 3 tháng lương và bị khấu trừ hằng tháng theo Điều 102.
- Điều 102: người lao động có quyền biết lý do khấu trừ; mức khấu trừ hằng tháng không quá 30% tiền lương thực trả, sau khi đã trích bảo hiểm bắt buộc và thuế thu nhập cá nhân.
- Trình tự: việc bồi thường phải qua xem xét lỗi, mức độ thiệt hại thực tế, hoàn cảnh người lao động theo nội quy, không phải cứ có hàng lỗi là trừ thẳng vào lương.
Ví dụ: chị D thực nhận 7 triệu đồng mỗi tháng, làm hỏng bộ phận máy phải bồi thường 3 triệu đồng. Mức khấu trừ tối đa mỗi tháng là 30% x 7 triệu = 2,1 triệu đồng, nên khoản này được trừ dần ít nhất 2 tháng, không được trừ cả 3 triệu trong một tháng.
“Trừ hàng lỗi” với lương sản phẩm
Với công nhân hưởng lương sản phẩm, không tính tiền cho sản phẩm không đạt là cách trả lương theo sản phẩm đạt chuẩn, thường nằm trong quy chế trả lương. Điều này khác với bắt người lao động bồi thường giá trị nguyên vật liệu hỏng. Khi thấy dòng “trừ hàng lỗi”, nên hỏi công ty áp dụng theo cơ chế nào, căn cứ quy định nào.
Khi thấy khoản trừ bất thường
- Giữ phiếu lương, chụp lại nội quy và quy chế lương.
- Hỏi nhân sự lý do từng khoản trừ. Người lao động có quyền biết.
- Trao đổi cùng đồng nghiệp, nhờ công đoàn cơ sở hỗ trợ hoặc phản ánh tới Thanh tra lao động, cơ quan quản lý lao động địa phương. Cả tổ cùng lên tiếng thường hiệu quả hơn một người.
Xem thêm cách đọc hiểu phiếu lương công nhân và camera giám sát nơi làm việc. Văn bản pháp luật tra cứu tại Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật.
Xem việc làm đang tuyển tại các nhà máy đối tác của Kanata →
Câu hỏi thường gặp
Nội quy ghi công ty trừ lương để phạt tiền thì có áp dụng được không?
Không. Điều 127 Bộ luật Lao động 2019 cấm phạt tiền, cắt lương thay việc xử lý kỷ luật. Phần nội quy trái luật không có giá trị.
Làm hỏng máy móc bị trừ lương tối đa bao nhiêu mỗi tháng?
Không quá 30% tiền lương thực trả sau khi trích bảo hiểm bắt buộc và thuế. Thiệt hại không nghiêm trọng do sơ suất thì tổng bồi thường không quá 3 tháng lương.
Đi muộn mất tiền chuyên cần có phải bị phạt không?
Thường không, nếu quy chế lương quy định rõ điều kiện nhận chuyên cần là không đi muộn. Khác với việc bị trừ thẳng một khoản vào lương cơ bản.
Biên soạn: đội ngũ nội dung Kanata. Cập nhật lần cuối: 13/10/2026. Bài viết mang tính tham khảo chung, không thay thế tư vấn pháp lý hoặc y tế.
