Sáng ngày 13/11/2026, tại Trường Đại học Thủ đô Hà Nội, Công ty TNHH Quản lý Dữ liệu Tiên tiến (ADM) đã phối hợp cùng khoa Toán – CNTT tổ chức hội thảo ngành CNTT dành cho sinh viên với chủ đề “Ngành CNTT và thị trường lao động hiện nay”. Buổi chia sẻ do ông Tạ Vũ Ngọc Hà – Tổng Giám đốc công ty – trình bày, thu hút đông đảo sinh viên và giảng viên khoa Toán – CNTT tham dự.
Bối cảnh hội thảo ngành CNTT: Khi câu hỏi “học IT ra làm gì” đã đổi khác
Nếu cách đây vài năm, câu hỏi lớn nhất của sinh viên CNTT là “học xong làm gì”, thì nay câu hỏi ấy đã đổi: “AI đang viết được ngày càng nhiều code — vậy mình còn giá trị ở đâu?”
Đó cũng chính là trăn trở được nhiều sinh viên khoa Toán – CNTT đặt ra tại buổi hội thảo sáng nay. Và đó là lý do buổi chia sẻ không bắt đầu bằng xu hướng ngành, mà bằng một câu chuyện cá nhân của diễn giả.
Ông Tạ Vũ Ngọc Hà – Tổng Giám đốc ADM, người có hơn 20 năm làm nghề và từng đồng hành, định hướng cho nhiều thế hệ kỹ sư Việt Nam – kể lại: “Năm đầu đi làm, tôi nghĩ nghề IT là ngồi trước màn hình, code giỏi là đủ. Cho đến một lần, tôi phải xuống tận nơi để xem hệ thống mình viết chạy thật ở hiện trường. Tôi mới hiểu ra: code của tôi chạy trên giấy thì đúng, nhưng chạy trong thế giới thật thì còn nhiều thứ tôi chưa từng nghĩ tới — độ trễ, nhiễu, thao tác của người dùng, cả những thứ không ai viết trong đề bài.”
Từ trải nghiệm đó, diễn giả dẫn sinh viên vào ba nội dung chính của buổi hội thảo: AI đang thay đổi cấu trúc công việc IT như thế nào; phần mềm và phần cứng đang hội tụ ra sao; và sinh viên Toán – Tin nên chuẩn bị gì cho thị trường lao động đang dịch chuyển.
AI đang “ăn phần dễ trước” — và đó là cơ hội cho người hiểu gốc
Thay vì đưa ra dự báo gây hoang mang, diễn giả phân tích thị trường lao động IT theo một cách nhìn khác:
“AI đang ăn phần dễ trước. Phần dễ là phần ‘wrapper’ — những ứng dụng web đơn giản, form, CRUD, giao diện, những đoạn code mà ai học vài tháng cũng viết được, những sản phẩm chỉ cần biết dùng framework là xong. Những việc đó không biến mất, nhưng giá trị của người chỉ biết làm những việc đó đang giảm rất nhanh.”
Theo diễn giả, phần còn lại — phần khó bị AI thay thế — là phần đòi hỏi hiểu hệ thống từ gốc: hiểu phần cứng chạy thế nào, hiểu dữ liệu thật sinh ra ra sao, hiểu ràng buộc thời gian thực, hiểu vì sao một thiết bị hỏng lúc 3 giờ sáng, hiểu vì sao thuật toán đúng trên giấy lại sai ngoài hiện trường.
Đó là phần “core” — không phải core theo nghĩa một tầng công nghệ cụ thể, mà là hiểu cái gốc thay vì chỉ dùng cái ngọn.
“AI càng viết được nhiều code wrapper, thì người hiểu core càng có giá. Vì AI viết được code, nhưng AI chưa xuống được xưởng để nghe máy kêu, chưa sờ được thiết bị nóng, chưa thấy người vận hành làm sai một thao tác và cả dây chuyền dừng.”
Phần mềm và phần cứng hội tụ: “Nơi đến” của một nhánh IT là nhà máy
Một trong những nội dung được sinh viên chú ý nhất tại buổi hội thảo là phân tích về sự hội tụ giữa phần mềm và phần cứng.
Theo diễn giả, ngày xưa phần mềm và phần cứng tách bạch: người viết phần mềm không cần biết thiết bị, người làm phần cứng không cần biết code. Ngày nay, hai thứ đó hòa làm một để phục vụ một mục tiêu: thiết bị nhúng, IoT công nghiệp, tự động hóa, robot, thiết bị viễn thông.
“Người viết phần mềm cho một thiết bị mà chưa từng thấy thiết bị đó hỏng thế nào, chưa từng nghe người vận hành phàn nàn — thì viết được, nhưng viết không tốt.”
Từ đó, diễn giả đưa ra nhận định: một nhánh của ngành IT ngày nay có “nơi đến” là nhà máy — không phải toàn bộ ngành, nhưng là nhánh đang thiếu người và trả giá cao cho người hiểu cả code lẫn máy. Đây cũng là định hướng mà ADM đang theo đuổi thông qua chương trình thực tập tại nhà máy Viettel.
Gỡ nút thắt: “Em học Toán – Tin, sao lại phải làm thực tập sinh sản xuất?”
Buổi hội thảo không né tránh câu hỏi khó nhất — nỗi lo rất thật của nhiều sinh viên: “Em học đại học, em học Toán – Tin, sao lại phải làm thực tập sinh sản xuất?”
Diễn giả thừa nhận bản thân từng có suy nghĩ đó. Nhưng theo ông, vị trí thực tập sinh sản xuất không phải là điểm kết thúc — nó là bước đệm. Và điều quan trọng không phải là vị trí xuất phát, mà là học được gì từ vị trí đó.
Để minh họa, diễn giả kể câu chuyện về bà Wang Laichun — Chủ tịch LuxShare Precision, một trong những nhà cung ứng lớn nhất của Apple hiện nay. Năm 1988, bà lên Thâm Quyến với hai bàn tay trắng và trở thành một trong những người đầu tiên đứng trên dây chuyền lắp ráp của Foxconn, khi chưa tốt nghiệp trung học.
Mười năm sau, bà đi từ vị trí sản xuất trực tiếp lên quản lý cấp cao của Foxconn, rồi khởi nghiệp.
“Câu chuyện này không phải để nói ai vào xưởng cũng thành tỷ phú — điều đó không đúng, và chúng ta không bán câu chuyện đó. Tôi kể vì một điểm khác: điều làm nên bà Wang không phải là ‘chịu khó đứng máy’, mà là hiểu sản xuất sâu đến mức nhìn ra chỗ nào có thể tốt hơn. Cái hiểu đó chỉ có được khi ở trong xưởng, không có được từ văn phòng.”
Cam kết từ chương trình thực tập
Một điểm đáng chú ý tại buổi hội thảo là phần cam kết cụ thể từ phía doanh nghiệp. Theo đó, chương trình thực tập tại nhà máy Viettel mà ADM phối hợp triển khai không phải là đưa sinh viên xuống làm lao động thay chỗ công nhân. Cụ thể:
Sinh viên có thời gian tối đa ở công đoạn và thời gian tối thiểu làm dự án kỹ thuật;
Mỗi sinh viên có mentor kỹ thuật đồng hành;
Cuối kỳ có đầu ra nhìn thấy được: báo cáo phân tích, dashboard, đề xuất cải tiến;
Có đánh giá giữa kỳ và kênh phản hồi nếu cam kết không được thực hiện.
“Nếu chỉ đứng máy mà không có phần dự án, đó là lỗi thiết kế của chúng tôi, không phải lỗi của các bạn.”
Kết luận: Không phải chọn giữa “nhà máy” và “công nghệ”
Khép lại buổi hội thảo, diễn giả gửi đến sinh viên ba lời mời: hãy đi — cho mình cơ hội nhìn thấy toán học của mình trong đời thật; hãy chuẩn bị — không phải để hoàn hảo, mà để sẵn sàng; và hãy nhớ — bài toán của chính mỗi người không có đáp án ở cuối sách, nhưng có thể được giải theo nhiều cách.
“Không phải mọi sinh viên IT đều phải xuống nhà máy. Phần lớn các bạn vẫn có thể làm web, cloud, ứng dụng — và vẫn làm tốt từ xa. Nhưng có một nhánh đang mở ra, cần người hiểu cả phần mềm lẫn phần cứng, và chương trình này cho các bạn cơ hội thử nhánh đó. Ai thấy hợp, chúng tôi có lộ trình. Ai còn lo, chúng tôi có cơ chế để các bạn thử ngắn trước.”
Hội thảo ngành CNTT khép lại trong không khí trao đổi sôi nổi, với nhiều câu hỏi từ sinh viên về lộ trình thực tập, kỹ năng cần chuẩn bị và cơ hội nghề nghiệp trong nhánh IT công nghiệp.
Bạn đọc quan tâm đến cơ hội thực tập cho sinh viên có thể xem thêm bài Vì sao ngày càng nhiều trường hỏi Kanata về suất thực tập ở Brother.
