Cách tính trợ cấp thôi việc là điều nhiều công nhân không nắm rõ — phần lớn chỉ chờ nhận trợ cấp thất nghiệp từ cơ quan bảo hiểm, mà không biết mình còn một khoản khác — trợ cấp thôi việc — do chính công ty cũ chi trả, hoàn toàn tách biệt và có thể nhận cùng lúc.
Không ít người bỏ lỡ khoản này chỉ vì không biết để hỏi, không tự tính được, hoặc công ty “quên” nhắc. Bài này giải thích rõ ai được nhận, điều kiện gì, và cách tính cụ thể.
Trợ cấp thôi việc khác gì trợ cấp thất nghiệp — nhầm lẫn phổ biến nhất
Đây là hai khoản tiền hoàn toàn khác nhau về bản chất, nhưng rất dễ bị gộp làm một trong đầu người lao động:
- Trợ cấp thôi việc: do công ty cũ trả, lấy từ chi phí của doanh nghiệp, không liên quan đến việc có đóng bảo hiểm thất nghiệp hay không.
- Trợ cấp thất nghiệp: do quỹ Bảo hiểm thất nghiệp trả, chỉ áp dụng nếu người lao động có tham gia đóng bảo hiểm thất nghiệp trong thời gian làm việc (xem chi tiết cách tính trong bài trợ cấp thất nghiệp).
Nếu đủ điều kiện cả hai, người lao động được nhận cả hai khoản cùng lúc — không phải chọn một trong hai như nhiều người vẫn tưởng.
Điều kiện để được nhận trợ cấp thôi việc
Theo Điều 46 Bộ luật Lao động 2019, điều kiện nhận trợ cấp thôi việc gồm: người lao động chấm dứt hợp đồng lao động và đáp ứng đồng thời:
- Đã làm việc thường xuyên từ đủ 12 tháng trở lên cho người sử dụng lao động đó
- Hợp đồng chấm dứt theo một trong các trường hợp hợp pháp — hết hạn hợp đồng, hai bên thỏa thuận chấm dứt, người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng đúng luật, công ty đơn phương chấm dứt hợp đồng đúng luật, nghỉ hưu… — trừ trường hợp bị sa thải hoặc đơn phương nghỉ ngang trái luật
Điểm quan trọng: thời gian đã tham gia bảo hiểm thất nghiệp không được tính vào thời gian tính trợ cấp thôi việc, vì đây là hai khoản tách biệt — công ty chỉ tính trợ cấp thôi việc trên phần thời gian làm việc thực tế mà người lao động chưa được đóng bảo hiểm thất nghiệp (nếu có giai đoạn nào đó chưa đóng).
Cách tính trợ cấp thôi việc
Công thức tính trợ cấp thôi việc: Trợ cấp thôi việc = 1/2 tháng lương × số năm làm việc để tính trợ cấp thôi việc
Trong đó:
- Tiền lương để tính là tiền lương bình quân của 6 tháng liền kề theo hợp đồng lao động trước khi nghỉ việc
- Số năm làm việc để tính trợ cấp = tổng thời gian đã làm việc thực tế trừ đi thời gian đã tham gia bảo hiểm thất nghiệp và thời gian đã được chi trả trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm trước đó (nếu có)
Ví dụ 1: một công nhân làm việc 5 năm liên tục cho một công ty, trong đó có 3 năm được đóng bảo hiểm thất nghiệp đầy đủ và 2 năm đầu chưa được đóng (trước khi chính sách bảo hiểm thất nghiệp áp dụng tại công ty đó). Số năm tính trợ cấp thôi việc trong trường hợp này là 2 năm — nhân với 1/2 tháng lương bình quân 6 tháng cuối.
Trường hợp có tháng lẻ — quy tắc làm tròn hay bị tính sai
Theo Nghị định 145/2020/NĐ-CP hướng dẫn Bộ luật Lao động, thời gian làm việc để tính trợ cấp thôi việc nếu có tháng lẻ được làm tròn như sau: từ đủ 1 tháng đến dưới 6 tháng được làm tròn thành 1/2 năm; từ đủ 6 tháng trở lên được làm tròn thành 1 năm. Đây là quy tắc nhiều công ty tính sai hoặc cố tình bỏ qua.
Ví dụ 2: một công nhân có 2 năm 7 tháng chưa được đóng bảo hiểm thất nghiệp (phần thời gian tính trợ cấp thôi việc). Cách tính đúng: 2 năm + 7 tháng lẻ (từ đủ 6 tháng trở lên) làm tròn thành 1 năm → tổng 3 năm để tính trợ cấp, không phải chỉ tính tròn xuống 2 năm như nhiều công ty vẫn áp.
Ví dụ 3: công nhân từng làm thời vụ 8 tháng (chưa đóng BHTN vì hợp đồng dưới 1 tháng ở một số đợt), sau đó ký hợp đồng chính thức và làm thêm 1 năm 4 tháng (đã đóng BHTN đầy đủ suốt giai đoạn này). Phần “chưa đóng BHTN” chỉ tính trên 8 tháng thời vụ ban đầu → làm tròn thành 1 năm (vì từ đủ 6 tháng trở lên) — công nhân này vẫn được tính 1 năm trợ cấp thôi việc dù giai đoạn chính thức sau đó đã được đóng BHTN đầy đủ.
Cách nhận biết công ty đang tính thiếu trợ cấp thôi việc
- Làm tròn sai theo hướng có lợi cho công ty: tính tròn xuống thay vì áp đúng quy tắc “từ đủ 6 tháng làm tròn thành 1 năm” nêu trên — đây là lỗi phổ biến nhất, nên tự tính lại bằng công thức trên để đối chiếu
- Lấy lương cơ bản thay vì lương bình quân 6 tháng thực nhận: luật quy định tính trên tiền lương bình quân của 6 tháng liền kề theo hợp đồng lao động — nếu hợp đồng có ghi nhận phụ cấp cố định, phần này cũng phải được tính vào, không chỉ lấy mỗi lương cơ bản để ra con số thấp hơn
- Gộp nhầm toàn bộ thời gian làm việc vào “đã đóng BHTN”: nên tự kiểm tra lại sổ BHXH hoặc ứng dụng VssID để biết chính xác giai đoạn nào mình thực sự đã được đóng bảo hiểm thất nghiệp, tránh bị công ty tính gộp nhầm khiến số năm tính trợ cấp bị giảm
Trợ cấp thôi việc có liên quan gì đến phép năm chưa nghỉ hết không
Có — và đây là điểm rất hay bị bỏ sót khi nghỉ việc. Khi chấm dứt hợp đồng lao động, ngoài trợ cấp thôi việc (nếu đủ điều kiện), người lao động còn được thanh toán riêng tiền lương cho những ngày phép năm chưa nghỉ hết theo Điều 113 khoản 3 (xem chi tiết trong bài cách tính phép năm cho công nhân). Hai khoản này hoàn toàn độc lập, cộng dồn với nhau — nên khi nhận quyết định thôi việc, cần đối chiếu cả hai khoản cùng lúc, không chỉ riêng trợ cấp thôi việc.
Ai trả khoản tiền này, khi nào được nhận
Nắm rõ cách tính trợ cấp thôi việc cũng giúp bạn biết công ty có trả đúng hạn hay không. Trợ cấp thôi việc do người sử dụng lao động (công ty) trực tiếp chi trả, không thông qua cơ quan bảo hiểm. Theo Điều 48, trong thời hạn 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động, công ty có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản liên quan đến quyền lợi, bao gồm trợ cấp thôi việc — trường hợp đặc biệt có thể kéo dài nhưng không quá 30 ngày.
Trường hợp không được nhận trợ cấp thôi việc
- Người lao động bị sa thải theo hình thức kỷ luật
- Người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật (nghỉ ngang không báo trước đúng quy định)
- Người lao động đủ điều kiện hưởng lương hưu
- Trường hợp toàn bộ thời gian làm việc đã được tính đóng bảo hiểm thất nghiệp đầy đủ, không còn phần thời gian nào “chưa đóng” để tính trợ cấp thôi việc
Nếu bạn đang cân nhắc chấm dứt hợp đồng thử việc thay vì hợp đồng chính thức, lưu ý trợ cấp thôi việc chỉ áp dụng khi đã làm đủ 12 tháng theo hợp đồng lao động chính thức — thời gian thử việc không được tính vào đây.
Xem việc làm đang tuyển tại các nhà máy đối tác của Kanata →
Câu hỏi thường gặp
Cách tính trợ cấp thôi việc khi làm đúng 12 tháng là bao nhiêu?
Nếu toàn bộ 12 tháng đó chưa được đóng bảo hiểm thất nghiệp, số năm tính trợ cấp là 1 năm, mức nhận là 1/2 tháng lương bình quân 6 tháng cuối. Nếu đã đóng bảo hiểm thất nghiệp đủ 12 tháng, sẽ không còn thời gian nào để tính trợ cấp thôi việc.
Công ty không trả trợ cấp thôi việc thì phải làm sao?
Trước tiên nên hỏi rõ bộ phận nhân sự lý do — có thể toàn bộ thời gian làm việc đã được đóng bảo hiểm thất nghiệp nên không phát sinh khoản này. Nếu công ty cố tình không trả dù đủ điều kiện, có thể phản ánh với Phòng Lao động – Thương binh và Xã hội địa phương.
Nghỉ việc do công ty giải thể, phá sản có được trợ cấp thôi việc không?
Có, đây vẫn là trường hợp chấm dứt hợp đồng lao động hợp pháp, người lao động đủ điều kiện vẫn được hưởng trợ cấp thôi việc như bình thường.
Trợ cấp thôi việc có bị tính thuế thu nhập cá nhân không?
Khoản trợ cấp thôi việc theo đúng quy định của Bộ luật Lao động thuộc diện thu nhập được miễn thuế thu nhập cá nhân.
