Bệnh nghề nghiệp trong nhà máy thường phát triển âm thầm qua nhiều năm làm việc, không gây triệu chứng rõ ràng ngay lập tức như tai nạn lao động, nên nhiều công nhân chủ quan không để ý phòng tránh từ sớm. Bài này liệt kê các bệnh nghề nghiệp thường gặp trong môi trường sản xuất và cách phòng tránh hiệu quả.
Bệnh nghề nghiệp là gì, khác gì tai nạn lao động
Bệnh nghề nghiệp là bệnh phát sinh do điều kiện lao động có hại của nghề nghiệp tác động đối với người lao động, xảy ra từ từ qua thời gian tiếp xúc kéo dài — khác với tai nạn lao động vốn xảy ra đột ngột, có thể xác định rõ thời điểm và nguyên nhân trực tiếp. Bệnh nghề nghiệp thường liên quan đến việc tiếp xúc lâu dài với các yếu tố có hại như bụi, hóa chất, tiếng ồn, rung động trong quá trình làm việc.
Các bệnh nghề nghiệp trong nhà máy thường gặp
- Bệnh bụi phổi: thường gặp ở công nhân làm việc trong môi trường nhiều bụi (dệt may, gia công gỗ, cơ khí) mà không đeo khẩu trang bảo hộ đúng cách trong thời gian dài
- Giảm thính lực do tiếng ồn: phổ biến ở khu vực máy móc có độ ồn cao (xưởng dệt, xưởng cơ khí, dây chuyền đóng gói tốc độ cao) nếu không sử dụng nút tai chống ồn đầy đủ
- Viêm da tiếp xúc nghề nghiệp: xảy ra khi da tiếp xúc thường xuyên với hóa chất, dung môi, dầu mỡ công nghiệp mà không có bảo hộ tay phù hợp
- Các bệnh về xương khớp, cột sống: do tư thế làm việc lặp lại kéo dài (đứng lâu, cúi người, mang vác sai tư thế) trên dây chuyền sản xuất
Cách phòng tránh bệnh nghề nghiệp khi làm việc hằng ngày
- Sử dụng đầy đủ trang bị bảo hộ lao động được công ty cấp phát (khẩu trang, nút tai, găng tay, kính bảo hộ) đúng cách trong suốt ca làm việc, không chỉ đeo khi có người kiểm tra
- Tuân thủ đúng quy trình an toàn khi tiếp xúc với hóa chất, dung môi — rửa tay sạch sau khi tiếp xúc, không ăn uống tại khu vực có hóa chất
- Điều chỉnh tư thế làm việc hợp lý, tranh thủ thời gian nghỉ giữa ca để thư giãn cơ, tránh giữ nguyên một tư thế quá lâu liên tục
- Tham gia đầy đủ các đợt khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường trước khi bệnh trở nặng
Quyền lợi nếu công nhân mắc bệnh nghề nghiệp
Nếu được cơ sở y tế có thẩm quyền chẩn đoán mắc bệnh nghề nghiệp thuộc danh mục bệnh nghề nghiệp được hưởng bảo hiểm xã hội, người lao động được hưởng chế độ bệnh nghề nghiệp từ quỹ bảo hiểm xã hội (bao gồm trợ cấp một lần hoặc hằng tháng tùy mức suy giảm khả năng lao động, được giám định lại nếu bệnh tiến triển nặng hơn), tương tự nguyên tắc chi trả của chế độ tai nạn lao động. Công ty cũng có trách nhiệm bố trí công việc phù hợp hơn với tình trạng sức khỏe của người lao động sau khi phát hiện bệnh nghề nghiệp.
Cách nhận biết công ty đang không đảm bảo an toàn để phòng bệnh nghề nghiệp
- Không cấp phát đầy đủ trang bị bảo hộ lao động phù hợp với tính chất công việc, hoặc cấp phát nhưng chất lượng kém, không đạt chuẩn
- Không đo kiểm môi trường lao động định kỳ (đo nồng độ bụi, tiếng ồn, hóa chất) để đánh giá mức độ an toàn thực tế của khu vực làm việc
- Không tổ chức khám phát hiện bệnh nghề nghiệp cho nhóm công nhân làm công việc có yếu tố nguy cơ, dù đã làm việc nhiều năm trong môi trường đó
Xem việc làm đang tuyển tại các nhà máy đối tác của Kanata →
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết mình có nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp không?
Nên chú ý đến các dấu hiệu bất thường kéo dài (ho dai dẳng, giảm thính lực, ngứa da tái phát ở vùng tiếp xúc hóa chất…) và thông báo ngay với y tế công ty hoặc đi khám chuyên khoa để được đánh giá sớm.
Nghỉ việc rồi mới phát hiện bệnh nghề nghiệp thì có được hưởng chế độ không?
Có thể vẫn được xem xét nếu chứng minh được bệnh phát sinh do quá trình làm việc trước đó tại công ty cũ, tùy theo thời gian ủ bệnh của từng loại bệnh nghề nghiệp theo danh mục quy định — nên đi khám và làm hồ sơ giám định sớm nhất có thể.
Đeo khẩu trang vải thường có đủ bảo vệ khỏi bụi công nghiệp không?
Không đủ với môi trường nhiều bụi mịn hoặc hóa chất — cần sử dụng đúng loại khẩu trang/khẩu trang chuyên dụng theo khuyến cáo của công ty cho từng khu vực làm việc cụ thể.
Công nhân thời vụ có được hưởng chế độ bệnh nghề nghiệp không?
Có, nếu đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và được chẩn đoán mắc bệnh nghề nghiệp thuộc danh mục quy định, quyền lợi này áp dụng không phân biệt lao động chính thức hay thời vụ.
