Quy trình xử lý sự cố an toàn lao động là điều nhiều công nhân chưa từng được hướng dẫn rõ ràng, cho đến khi trực tiếp chứng kiến hoặc gặp phải một sự cố tại xưởng — máy móc trục trặc, rò rỉ hóa chất, cháy nổ nhỏ, hoặc tai nạn của đồng nghiệp. Biết đúng quy trình ngay từ đầu không chỉ giúp xử lý tình huống an toàn hơn mà còn là căn cứ để bảo vệ quyền lợi của mình về sau. Bài này hướng dẫn cụ thể từng bước.
3 bước đầu tiên khi xảy ra sự cố an toàn lao động
- Bước 1 — Dừng ngay công việc và di chuyển ra khỏi vùng nguy hiểm: ưu tiên an toàn bản thân trước, không cố gắng tự xử lý sự cố nếu không được đào tạo hoặc không có thiết bị bảo hộ phù hợp
- Bước 2 — Sơ cứu người bị nạn nếu có, đồng thời hô hoán để những người xung quanh cùng hỗ trợ hoặc gọi cấp cứu nếu tình huống nghiêm trọng
- Bước 3 — Báo ngay cho quản lý trực tiếp hoặc bộ phận an toàn lao động của công ty, nêu rõ vị trí, mô tả sự cố, và tình trạng người bị nạn (nếu có) để công ty kịp thời huy động phương án xử lý
Thứ tự này quan trọng — không nên báo cáo trước rồi mới xử lý an toàn cho bản thân, cũng không nên cố gắng tự khắc phục sự cố kỹ thuật nếu không thuộc chuyên môn của mình.
Công nhân có quyền từ chối làm việc khi thấy nguy hiểm không
Có. Theo Điều 6 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, người lao động có quyền từ chối làm công việc hoặc rời bỏ nơi làm việc mà vẫn được trả đủ lương và không bị coi là vi phạm kỷ luật lao động, khi thấy rõ có nguy cơ xảy ra tai nạn lao động đe dọa nghiêm trọng đến tính mạng hoặc sức khỏe — với điều kiện phải báo ngay cho quản lý trực tiếp. Người lao động chỉ phải tiếp tục làm việc khi quản lý và người phụ trách an toàn đã khắc phục xong nguy cơ đó.
Đây là quyền quan trọng nhiều công nhân không biết mình có, dẫn đến việc tiếp tục làm việc trong điều kiện nguy hiểm vì sợ bị đánh giá là “chống đối” hoặc bị trừ lương.
Trách nhiệm của công ty khi xảy ra sự cố an toàn lao động
- Tổ chức sơ cứu, cấp cứu kịp thời nếu có người bị nạn, thanh toán chi phí y tế liên quan
- Khắc phục ngay nguyên nhân gây mất an toàn trước khi để công nhân quay lại làm việc tại khu vực đó
- Lập biên bản ghi nhận sự cố, làm căn cứ cho các bước xử lý tiếp theo (điều tra, khai báo nếu cần, hoặc làm hồ sơ hưởng chế độ nếu có người bị tai nạn lao động)
- Rà soát và cập nhật lại quy trình an toàn nếu sự cố cho thấy quy trình hiện tại có lỗ hổng, tránh lặp lại sự cố tương tự
Sự cố nào bắt buộc phải khai báo với cơ quan quản lý
Không phải sự cố nào cũng cần khai báo với cơ quan nhà nước — sự cố nhỏ, không gây thương tích, công ty có thể tự khắc phục và ghi nhận nội bộ. Tuy nhiên, các trường hợp sau bắt buộc phải khai báo theo quy định về tai nạn lao động: có người chết, có người bị thương nặng, hoặc từ 2 người bị tai nạn trở lên trong cùng một vụ việc. Việc khai báo đúng quy định giúp cơ quan chức năng vào cuộc điều tra khách quan, đồng thời là căn cứ quan trọng để người bị nạn hưởng đúng chế độ.
Cách nhận biết công ty đang làm sai quy trình xử lý sự cố an toàn lao động
- Không lập biên bản sau khi xảy ra sự cố, hoặc chỉ ghi chép qua loa không đầy đủ diễn biến thực tế
- Ép công nhân tiếp tục làm việc tại khu vực chưa được khắc phục xong nguy cơ, viện lý do “tiến độ đơn hàng”
- Giấu nhẹm sự cố nghiêm trọng, không khai báo với cơ quan quản lý dù thuộc trường hợp bắt buộc phải báo — đây là dấu hiệu công ty đang cố tránh trách nhiệm, công nhân nên chủ động giữ lại bằng chứng (ảnh chụp hiện trường, tin nhắn trao đổi) để bảo vệ mình nếu cần
Xem việc làm đang tuyển tại các nhà máy đối tác của Kanata →
Câu hỏi thường gặp
Từ chối làm việc vì thấy nguy hiểm có bị trừ lương không?
Không. Theo Điều 6 Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015, người lao động vẫn được trả đủ lương trong thời gian từ chối làm việc vì lý do an toàn chính đáng, miễn là đã báo ngay cho quản lý trực tiếp.
Nếu tự ý bỏ vị trí làm việc vì thấy nguy hiểm mà công ty cho là sai thì sao?
Cần chứng minh được nguy cơ là có thật và đã báo cáo ngay cho quản lý theo đúng trình tự — đây là lý do nên luôn báo cáo bằng lời hoặc tin nhắn có thể lưu lại làm bằng chứng, tránh tranh chấp về sau.
Sự cố nhỏ không ai bị thương có cần báo cáo không?
Nên báo cáo nội bộ với quản lý dù không bắt buộc khai báo với cơ quan nhà nước, vì đây là cơ sở để công ty rà soát và khắc phục trước khi sự cố lớn hơn xảy ra.
Công nhân thời vụ có được hưởng quyền từ chối làm việc nguy hiểm không?
Có. Quyền này áp dụng cho mọi người lao động có hợp đồng lao động, không phân biệt chính thức hay thời vụ.
